Uzun Dönem İkamet İzni

Uzun Dönem İkamet İzni

Uzun dönem ikamet izni, 6458 sayılı Kanun’un 42 ila 45. maddelerinde düzenlenen ve yabancının Türkiye’de kalışını süre sınırı olmaksızın devam ettirmesine imkân tanıyan ikamet iznidir. Diğer pek çok ikamet türünden farklı olarak süresiz düzenlenir; yani belirli aralıklarla süre uzatma mantığına dayanan kısa dönem izinlerden ayrılır.

Uzun dönem ikamet izni, Türkiye’de uzun süre yasal ve kesintisiz şekilde yaşamış yabancılara verilen süresiz bir ikamet izni türüdür. 6458 sayılı Kanun’a göre bu izin, Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından düzenlenir. Ancak uygulamada önemli bir ayrım vardır: uzun dönem ikamet izni bir ikamet statüsüdür; başlı başına çalışma izni belgesi yerine geçmez. e-İkamet başvuru belgelerinde açıkça, “ikamet izni Türkiye’de çalışma hakkı sağlamaz; çalışacak yabancılerin 6735 sayılı Kanun kapsamında çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti başvurusu yapması gerekir” ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle Türkiye’de çalışmayı planlayan kişilerin, durumlarını ayrıca çalışma mevzuatı yönünden de değerlendirmesi gerekir.

Kimler Başvurabilir?

Uzun dönem ikamet iznine, kural olarak Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılar başvurabilir. Ayrıca kanunda, Bakanlığın veya Göç Politikaları Kurulu’nun belirlediği özel şartlara uyan kişiler için de bu izin öngörülmüştür. Buna karşılık mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri, insani ikamet izni sahipleri ve geçici koruma altındaki kişiler, uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkından yararlanamaz.

Buradaki “sekiz yıl” hesabında önemli bir ayrıntı bulunmaktadır: Göç İdaresi açıklamasına göre öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürenin yarısı, diğer ikamet izinleriyle geçirilen sürenin ise tamamı dikkate alınır. Bu nedenle sekiz yıllık sürenin dolup dolmadığı, somut ikamet geçmişine göre ayrıca hesaplanır.

Şartlar Nelerdir?

Uzun dönem ikamet iznine geçişte, Kanun’un 43. maddesinde sayılan temel şartlar aranır. Bu şartlar şunlardır:

• Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmak,
• Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak,
• Kendisinin veya varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelir sahibi olmak,
• Geçerli sağlık sigortasına sahip olmak,
• Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak.

Bazı özel durumlarda, Göç Politikaları Kurulu’nun belirlediği şartlara göre başvuran kişiler için bu şartların bir kısmı aranmayabilir; ancak genel kural yukarıda sayılan beş şarttır.

Gerekli Evrak Listesi

• Resmî e-İkamet belge listesine göre uzun dönem ikamet izni başvurularında istenen temel belgeler şunlardır:
• İkamet izni başvuru formu
• Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi
• Son altı ay içinde çekilmiş iki adet biyometrik fotoğraf
• İkamet izni belge bedelinin ödendiğine dair makbuz
• Güncel adres belgesi / yerleşim yeri belgesi
• Geçerli sağlık sigortası
• Adli sicil kaydı
• Yeterli ve düzenli maddi imkânı gösteren belge

Son üç yıl içinde sosyal yardım alınmadığını gösteren belge

UETS (Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi) belgesi

Belge detaylarında dikkat edilmesi gereken önemli noktalar şunlardır:

• İkamet izni başvurularında adres için e-Devlet’ten alınmış güncel yerleşim yeri belgesi ve buna ek olarak elektrik, su, doğalgaz veya sabit telefon faturası ya da yeni abonelik sözleşmesi istenebilir.
• Sağlık sigortası bakımından SGK kapsamını gösteren belge, genel sağlık sigortası başvuru belgesi veya özel sağlık sigortası poliçesi kabul edilebilir. Ancak özellikle sağlık sigortasının kapsamı konusunda hukuki destek almak; hem ikamet izni başvurusunun kabul edilebilirliği hem de sigortanın hastanelerde fiilen kullanılabilirliği açısından büyük önem arz etmektedir.
• Adli sicil kaydı hem başvuranın kendi ülkesinden hem de Türk makamlarından istenebilecek şekilde düzenlenmiştir; yurt dışından alınan belgelerde kural olarak apostil şerhi ve noter onaylı Türkçe tercüme aranır.
• Gelir belgesi bakımından e-İkamet listesinde, başvuran dâhil her aile ferdi için en az asgari ücretin üçte biri, toplamda ise en az asgari ücret düzeyinde gelir aranacağı belirtilmektedir (2026 yılı için asgari ücret 28.075 TL’dir). Üçüncü kişilerin gelir taahhütleri tek başına yeterli kabul edilmez.
• Son üç yılda sosyal yardım alınmadığına ilişkin belgenin, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından alınması öngörülmüştür.
• Çocuk adına başvuru yapılıyorsa doğum belgesi, velayet belgesi, muvafakatname, ölüm belgesi veya gaiplik belgesi gibi ek evraklar da istenebilir. Yurt dışından alınmış olmaları hâlinde bu belgeler için de apostil ve noter onaylı tercüme şartı uygulanır.

Başvuru Süreci Nasıl İşler?

Başvuru süreci, kural olarak e-İkamet sistemi üzerinden yürür. Başvuru sahibi önce sistemde ön başvurusunu oluşturur, sistemin verdiği başvuru formunu ve istenen belge listesini alır; ardından randevu ya da dosya teslim sürecine uygun şekilde evraklarını hazırlar.

Başvuru dosyası il göç idaresine sunulduktan sonra idare; başvuranın sekiz yıllık kesintisiz ikamet süresini, gelir ve sigorta durumunu, sosyal yardım alıp almadığını ve kamu düzeni ile kamu güvenliği yönünden durumunu inceler. Gerek görülmesi hâlinde ek bilgi ve belge talep edilebilir. Başvurunun olumlu sonuçlanması durumunda uzun dönem ikamet izni süresiz olarak düzenlenir.

Uzun dönem ikamet izni süresiz olmakla birlikte tamamen dokunulmaz bir statü değildir. Kanun’a göre kişi; kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturursa ya da sağlık, eğitim veya ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışındaki bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kalırsa izin iptal edilebilir.