Devlet Borçlanma Araçları

Adım Adım Süreç

Devlet Borçlanma Araçları ile Türk Vatandaşlığı Yatırım Adımları

Devlet borçlanma araçları yoluyla vatandaşlık başvurusunda 10 bölümden oluşan tüm adımlar:

1. 1

   BİRİNCİ BÖLÜM - DEVLET BORÇLANMA ARAÇLARINA YATIRIM YOLUYLA VATANDAŞLIK BAŞVURUSUNUN HUKUKİ DAYANAĞI

   Türk vatandaşlığının yatırım yoluyla kazanılması, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında düzenlenmektedir. Yönetmelik madde 20’de, belirli yatırım şartlarını sağlayan yabancıların istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanabilmesine imkân tanınmıştır.

   Bu yatırım türlerinden biri, Devlet borçlanma araçlarının satın alınmasıdır. Yönetmelik madde 20/2-d kapsamında, en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı tutarda Devlet borçlanma aracını üç yıl tutmak şartıyla satın alan ve bu durumu Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilen yabancı yatırımcılar, yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusu yapabilir.

   Bu kapsamda başvurunun yatırım yönünden tamamlanmış kabul edilebilmesi için yalnızca yatırım aracının satın alınması yeterli değildir. Yatırımın, mevzuatta öngörülen asgari tutarı karşılaması, başvuru sahibinin adına açılmış yatırım hesabında takip edilmesi, üç yıl süreyle tutulacağına ilişkin blokaj veya taahhüt işlemlerinin yapılması ve Hazine ve Maliye Bakanlığından uygunluk belgesi alınması gerekir.

2. 2

   İKİNCİ BÖLÜM - DEVLET BORÇLANMA ARAÇLARI NEDİR?

   Devlet borçlanma araçları, devletin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla ihraç edilen ve yatırımcısına belirli dönemlerde faiz, kupon veya kira getirisi sağlayabilen finansal araçlardır. Bu kapsamda Devlet iç borçlanma senetleri, yurt dışı piyasalarda ihraç edilen tahviller ve ilgili mevzuat kapsamında ihraç edilen kira sertifikaları başvuru konusu yatırım aracı olarak değerlendirilebilir.

   Vatandaşlık başvurusu bakımından önemli olan husus, yatırım aracının başvuruya uygun nitelikte olması, ilgili banka nezdinde başvuru sahibinin adına açılmış yatırım hesabında takip edilmesi ve asgari yatırım tutarının mevzuata uygun şekilde sağlanmasıdır.

   Her Devlet borçlanma aracı vatandaşlık başvurusu bakımından pratik olarak aynı sonucu doğurmayabilir. Yatırım aracının vadesi, saklama yapısı, bloke edilebilirliği, piyasa değeri ve başvuru sürecinde üç yıllık elde tutma şartını karşılayıp karşılamadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

   Özellikle vadesine üç yıldan az kalan Devlet borçlanma araçlarının vatandaşlık başvurusu bakımından uygunluğu ayrıca incelenmelidir. Çünkü başvuru kapsamında esas olan, yatırımın üç yıl süreyle kesintisiz şekilde korunabilmesidir.

3. 3

   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM - ASGARİ YATIRIM TUTARI

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda asgari yatırım tutarı 500.000 Amerikan Dolarıdır. Bu tutarın karşılığı döviz veya Türk Lirası üzerinden işlem yapılması mümkündür; ancak dövizle yapılan işlemlerde ilgili döviz satış ve dönüşüm süreçlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi gerekir.

   Yatırım tutarının hesaplanmasında yatırımın yapıldığı ve blokaj işleminin tesis edildiği tarih önemlidir. Başvuru peyderpey yapılan yatırımlarla tamamlanıyorsa, asgari yatırım şartının hangi tarihte sağlandığı ayrıca belirlenmelidir. Üç yıllık sürenin başlangıcı da yatırım şartının eksiksiz sağlandığı ve ilgili blokaj işleminin tamamlandığı tarih üzerinden değerlendirilebilir.

   Kur değişiklikleri veya piyasa koşulları nedeniyle yatırımın sonradan 500.000 Amerikan Doları karşılığının altına düşmesi, yatırımcının kendi iradesiyle satış veya devir yapmaması şartıyla her durumda başvurunun otomatik olarak geçersiz olacağı anlamına gelmez. Ancak yatırımcının kendi talebiyle yatırım hesabındaki tutarı azaltması, blokajı kaldırması, yatırım araçlarını satması veya devretmesi vatandaşlık başvurusu bakımından ciddi risk oluşturur.

   Bu nedenle yatırım yapılmadan önce yatırım tutarı, yatırım aracı, vade yapısı ve blokaj süreci birlikte değerlendirilmelidir.

4. 4

   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM - YATIRIM HESABI VE BANKA İŞLEMLERİ

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusunda yatırım hesabı Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankanın yurt içi şubesi nezdinde açılmalıdır. Türkiye’de kurulu bir bankanın yurt dışı şubesi, iştiraki veya temsilciliği nezdinde bulunan yatırım hesapları vatandaşlık başvurusu bakımından yeterli kabul edilmeyebilir.

   Yatırım hesabının başvuru sahibi yabancı gerçek kişi adına açılması gerekir. Hesapta yer alan Devlet borçlanma araçlarının vatandaşlık başvurusuna esas gösterilebilmesi için yatırımcının açık talebi ve beyanı doğrultusunda üç yıl süreyle bloke edilmesi gerekir.

   Bu aşamada banka tarafından düzenlenen belgeler büyük önem taşır. Banka, yatırım hesabının başvuru sahibine ait olduğunu, Devlet borçlanma araçlarının vatandaşlık başvurusu kapsamında bloke edildiğini, yatırım tutarının mevzuatta öngörülen asgari tutarı karşıladığını ve gerekli döviz satış işlemlerinin yapıldığını gösteren belgeleri düzenler.

   Başvuru dosyasında bankadan alınan belgeler ile başvuru sahibinin kimlik, pasaport ve diğer resmi belgeleri arasında herhangi bir çelişki bulunmamalıdır. Ad-soyad yazımı, pasaport numarası, yabancı kimlik numarası, doğum tarihi ve iletişim bilgileri belgelerde tutarlı olmalıdır.

5. 5

   BEŞİNCİ BÖLÜM - DÖVİZ SATIŞ İŞLEMİ AND TÜRK LİRASI YATIRIM

   Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında, belirli yatırım türlerinde döviz satışına ilişkin özel kurallar uygulanmaktadır. Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında da ilgili döviz tutarlarının, işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya satılması ve bankaca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına aktarılması gereken durumlar söz konusu olabilir.

   Bu süreçte yatırımcı tarafından getirilen döviz, ilgili banka aracılığıyla Türk Lirasına çevrilir ve elde edilen Türk Lirası tutar Devlet borçlanma araçlarının satın alınmasında kullanılır.

   Döviz satış işleminin mevzuata uygun şekilde yapılması, döviz alım belgesinin düzenlenmesi ve işlem bilgilerinin doğru açıklama ile kayda alınması başvuru bakımından önemlidir.

   Döviz satış işlemi tamamlandıktan sonra bu işlemden vazgeçilmesi veya işlemin iptal edilmesi mümkün olmayabilir. Bu nedenle yatırımcı, döviz bozdurma ve yatırım aracını satın alma aşamasına geçmeden önce hukuki ve finansal sonuçları değerlendirmelidir.

   Döviz satış işlemi, yatırım tutarının ispatı bakımından vatandaşlık başvuru dosyasının kritik parçalarından biridir. Bu nedenle işlem banka, yatırımcı, avukat ve gerekiyorsa mali danışman koordinasyonunda yürütülmelidir.

6. 6

   ALTINCI BÖLÜM - ÜÇ YILLIK ELDE TUTMA VE BLOKAJ ŞARTI

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusunda temel şartlardan biri, yatırımın üç yıl süreyle elde tutulmasıdır. Bu süre boyunca vatandaşlık başvurusuna esas gösterilen Devlet borçlanma araçlarının yatırımcı iradesiyle satılmaması, devredilmemesi veya azaltılmaması gerekir.

   Blokaj işlemi teknik olarak yatırımcının talebiyle tesis edilen bir işlem olmakla birlikte, vatandaşlık başvurusu bakımından yatırımın üç yıl boyunca korunacağını gösteren temel mekanizmadır. Yatırımcı kendi iradesiyle blokajı kaldırabilir; ancak bu durum vatandaşlık başvurusunun iptaline veya kazanılmış vatandaşlık bakımından idari değerlendirmeye konu olabilecek risklere yol açabilir.

   Bloke edilen yatırım hesabının asgari yatırım tutarının altına düşmesi, yatırım araçlarının satılması, devredilmesi, hesaba haciz veya benzeri kısıtlayıcı işlemler uygulanması hâlinde ilgili banka bu durumu yetkili kurumlara bildirebilir.

   Bu nedenle başvuru sürecinde yatırım hesabı üzerinde herhangi bir tasarruf işlemi yapılmadan önce mutlaka hukuki değerlendirme alınmalıdır.

7. 7

   YEDİNCİ BÖLÜM - UYGUNLUK BELGESİ NEDİR?

   Uygunluk belgesi, yabancı yatırımcının Türk vatandaşlığı başvurusu için aranan asgari yatırım şartını sağladığını gösteren resmi belgedir. Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında bu belge Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından düzenlenir.

   Uygunluk belgesi, vatandaşlık başvurusunun yatırım şartı bakımından tamamlandığını gösterir. Bu belge olmaksızın yatırım yoluyla vatandaşlık başvuru sürecinin ilerlemesi mümkün değildir.

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım kapsamında uygunluk belgesi, genel olarak şu hususların tespitine dayanır:

   • Başvuru sahibinin Türkiye’de faaliyet gösteren bir banka nezdinde yatırım hesabı açtığı,
   • Yatırım hesabının başvuru sahibi adına olduğu,
   • En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı tutarda Devlet borçlanma aracı satın alındığı,
   • Yatırım araçlarının vatandaşlık başvurusu kapsamında üç yıl süreyle bloke edildiği,
   • Gerekli banka belgelerinin düzenlendiği,
   • Döviz satış işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapıldığı,
   • Yatırımın Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından vatandaşlık başvurusu bakımından yeterli görüldüğü.

   Uygunluk belgesi alındıktan sonra başvuru sahibi kısa dönem ikamet izni ve vatandaşlık başvurusu aşamalarına geçebilir.

8. 8

   SEKİZİNCİ BÖLÜM - UYGUNLUK BELGESİ BAŞVURUSU İÇİN GEREKLİ BELGELER

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla uygunluk belgesi başvurusunda genel olarak aşağıdaki belgeler hazırlanır:

   • Başvuru sahibi yabancı gerçek kişiye ait pasaport fotokopisi,
   • Başvuru sahibinin kimlik ve iletişim bilgilerini içeren başvuru formu veya dilekçe,
   • Banka nezdinde açılmış yatırım hesabına ilişkin belgeler,
   • Devlet borçlanma araçlarının satın alındığını gösteren banka yazısı,
   • Yatırım hesabının üç yıl süreyle bloke edildiğine ilişkin yatırımcı beyanı,
   • Banka tarafından düzenlenen blokaj yazısı,
   • Döviz satış işlemi yapılmış ise döviz alım belgesi,
   • Yatırım tutarının asgari şartı karşıladığını gösteren hesaplama ve banka kayıtları,
   • Başvuru vekil aracılığıyla yapılacaksa özel yetki içeren vekâletname,
   • Gerekli görülmesi hâlinde ek banka veya kimlik belgeleri.

   Banka yazılarında yatırımcının adı, pasaport bilgileri, hesap bilgileri, yatırım tutarı, blokaj süresi ve yatırım aracının niteliği açık şekilde belirtilmelidir.

   Eksik veya hatalı belge sunulması uygunluk belgesi sürecinin uzamasına veya başvurunun reddedilmesine neden olabilir.

9. 9

   DOKUZUNCU BÖLÜM - BAŞVURU RİSKLERİ VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

   Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında en önemli risklerden biri, yatırım aracının üç yıllık elde tutma şartına uygun seçilmemesidir. Vadesi kısa olan, bloke edilmeye elverişli olmayan veya başvuru sahibinin adına doğru şekilde kaydedilmeyen yatırım araçları başvuru sürecinde sorun yaratabilir.

   Diğer önemli riskler şunlardır:

   • Yatırım tutarının asgari 500.000 Amerikan Doları karşılığını sağlamaması,
   • Döviz satış işleminin usulüne uygun yapılmaması,
   • Banka belgelerinde kimlik veya hesap bilgilerinin hatalı yer alması,
   • Yatırım hesabının yurt dışı şube veya temsilcilik nezdinde takip edilmesi,
   • Blokaj süresi tamamlanmadan yatırım araçlarının satılması,
   • Yatırım araçları üzerinde haciz, rehin, tedbir veya benzeri kısıtlama bulunması,
   • Yatırımın başka bir kişiye ait hesap üzerinden yapılması,
   • Vekâletnamede gerekli özel yetkilerin bulunmaması,
   • Vatandaşlık dosyasındaki kişisel belgelerin eksik veya uyumsuz olması.

   Bu nedenle yatırım yapılmadan önce yatırım aracının başvuruya uygunluğu, banka belgeleri, döviz satış süreci ve üç yıllık blokaj şartı birlikte değerlendirilmelidir.

10. 10

    ONUNCU BÖLÜM - AVUKAT DESTEĞİNİN ÖNEMİ

    Devlet borçlanma araçlarına yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu, finansal işlem niteliği taşıdığı kadar hukuki sonuç doğuran bir vatandaşlık sürecidir. Bu nedenle yatırımın yapılmasından önce hukuki danışmanlık alınması önemlidir.

    Avukat desteği özellikle şu aşamalarda önem taşır:

    • Başvuru sahibinin yatırım yoluyla vatandaşlık şartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi,
    • Yatırım aracının vatandaşlık başvurusuna uygun olup olmadığının incelenmesi,
    • Banka ve yatırım hesabı işlemlerinin kontrol edilmesi,
    • Döviz satış ve döviz alım belgesi süreçlerinin değerlendirilmesi,
    • Blokaj beyanı ve banka yazılarının incelenmesi,
    • Uygunluk belgesi başvuru dosyasının hazırlanması,
    • Kısa dönem ikamet izni başvurusunun yürütülmesi,
    • Vatandaşlık başvuru dosyasının hazırlanması,
    • Eş ve çocukların başvuru kapsamına dahil edilmesi,
    • Başvuru sürecinin kamu kurumları nezdinde takip edilmesi.

    Eksik, hatalı veya mevzuata aykırı işlem yapılması, yalnızca başvurunun gecikmesine değil, yatırım şartının geçersiz sayılmasına da neden olabilir. Bu nedenle sürecin başından itibaren hukuki denetim altında yürütülmesi tavsiye edilir.

HUKUKİ ÇERÇEVE

Yasal Dayanak

• 5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu

  Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybı ve vatandaşlığa ilişkin temel usul ve esasları düzenler.

• Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik

  Yatırım yoluyla ve istisnai yoldan Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin başvuru şartlarını ve prosedürleri düzenler.

• Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Madde 20/2-d

  En az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı tutarda Devlet borçlanma araçlarını üç yıl tutmak şartıyla satın aldığı Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit edilen yabancıların istisnai yoldan Türk vatandaşlığına başvurabilmesine ilişkin düzenlemedir.

• 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu

  Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurusu yapacak yabancıların kısa dönem ikamet izni süreçleri bakımından önem taşır.